„ცისფერი მთები — დონალდ ტრამპი და გრენლანდიის დაუჯერებელი ამბავი“
ცისფერი მთები — დონალდ ტრამპი და გრენლანდიის დაუჯერებელი ამბავი
ერთი შეხედვით ეს ამბავი ჰგავს „ცისფერი მთების“ სცენას — სადაც სიტყვები ბევრია, შეთანხმება კი სადღაც შორს რჩება. მაგრამ ამჯერად საქმე იუმორზე მეტად არქტიკის უსაფრთხოებას, ნატოს, რესურსებსა და გეოპოლიტიკას ეხება.
ერთი შეხედვით — პოლიტიკური აბსურდია.
მეორე მხრივ — არქტიკის უსაფრთხოება, ნატო და დიდი ძალების დაპირისპირება.
გრენლანდიის გარშემო დაწყებული დისკუსია ბევრ ქართველს უნებლიეთ ახსენებს კინოკლასიკას —
„ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი“ —
სადაც ყველა საუბრობს, ყველა დარწმუნებულია საკუთარ სიმართლეში,
მაგრამ შეთანხმება არსად ჩანს.
ამჯერად სცენა საერთაშორისო პოლიტიკაა,
მთავარი პერსონაჟები კი — დონალდ ტრამპი, დანია, გრენლანდია და ევროპა.
რატომ გახდა გრენლანდია გლობალური დავის ცენტრი
გრენლანდია არ არის უბრალოდ კუნძული რუკაზე. ის არის:
- არქტიკის სტრატეგიული წერტილი
- ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპას შორის უსაფრთხოების ხიდი
- ტერიტორია, სადაც იკვეთება აშშ-ის, რუსეთისა და ჩინეთის ინტერესები
კლიმატის ცვლილებამ არქტიკა გახადა უფრო ხელმისაწვდომი —
რაც ნიშნავს ახალ მარშრუტებს, რესურსებს და სამხედრო გათვლებს.
რას ამბობს დონალდ ტრამპი
დონალდ ტრამპი გრენლანდიაზე საუბრისას იყენებს ერთ მთავარ არგუმენტს —
აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოება.
მისი პოზიცია მოკლედ ასე ჟღერს:
- გრენლანდია სტრატეგიულად მნიშვნელოვანია
- აშშ ვერ დაელოდება, სანამ რეგიონში სხვები გააქტიურდებიან
- გადაწყვეტილებები უნდა მიიღებოდეს „მტკიცედ და სწრაფად“
ტრამპის რიტორიკა პირდაპირ მიანიშნებს შიშზე, რომ
თუ აშშ არ გააძლიერებს გავლენას, ამას გააკეთებენ სხვა ძალები.
ეს არ არის მხოლოდ ტერიტორიის თემა —ეს არის გავლენის და კონტროლის საკითხი.
რას ამბობს დანია
დანია მკაცრ და ცივ ტონს ირჩევს —ისეთს, როგორიც დიპლომატიაში ყველაზე ხმამაღლა ჟღერს.
კოპენჰაგენის პოზიცია ერთმნიშვნელოვანია:
- გრენლანდია არ იყიდება
- სუვერენიტეტი არ არის მოლაპარაკების საგანი
- ნებისმიერი გადაწყვეტილება მხოლოდ გრენლანდიელებს ეკუთვნით
დანია ხაზს უსვამს, რომ: გრენლანდია უკვე არის დასავლური უსაფრთხოების სისტემის ნაწილი
და დამატებითი „გადანაწილება“ არ არის საჭირო.
რას ამბობს თავად გრენლანდია
ყველაზე მოკლე და მკაფიო პასუხი სწორედ გრენლანდიიდან მოდის.
ჩვენ არ ვართ ობიექტი — ჩვენ ვართ ხალხი.
გრენლანდიის ხელისუფლება და საზოგადოება აცხადებს:
- კუნძულის მომავალი გადაწყდება ადგილობრივად
- ნებისმიერი „გარე კონტროლის“ იდეა მიუღებელია
- ეკონომიკური ან სამხედრო არგუმენტები არ ცვლის თვითგამორკვევის უფლებას
აქ პოლიტიკა ემოციურ ფაზაში გადადის —
რადგან საუბარია იდენტობასა და ღირსებაზე.
რას ამბობს საფრანგეთი და რატომ ჩაერთო ევროპა
საფრანგეთის ჩართულობამ დისკუსია ახალ ეტაპზე გადაიყვანა.
პარიზის გზავნილი მკაფიოა:
- მოკავშირე სახელმწიფოს ტერიტორიული მთლიანობა ხელშეუხებელია
- ევროპა არ უყურებს პროცესს გვერდიდან
- არქტიკა არის საერთო უსაფრთხოების სივრცე
საფრანგეთის პოზიცია ნიშნავს ერთ რამეს:
ეს საკითხი აღარ არის მხოლოდ აშშ–დანია–გრენლანდიის სამკუთხედი —
ეს არის ევროპული უსაფრთხოების ტესტი.
რას უნდა ტრამპს რეალურად ?
უსაფრთხოების გაძლიერება
გრენლანდია იდეალურია:
- რადარებისთვის
- სარაკეტო თავდაცვისთვის
- არქტიკული კონტროლისთვის
რუსეთისა და ჩინეთის შეკავება. არქტიკა ხდება ახალი გეოპოლიტიკური ფრონტი. შიდა პოლიტიკური ეფექტი. „ძლიერი ლიდერის“ ნარატივი,რომელიც სწრაფად იღებს გადაწყვეტილებებს.
გრენლანდიის გარშემო მიმდინარე დისკუსია არ არის მხოლოდ სიმბოლური ან რიტორიკული. უფრო დეტალურად იმის შესახებ, რა რეალური შესაძლებლობები და შეზღუდვები აქვს ვაშინგტონს გრენლანდიასთან დაკავშირებით, იხილეთ ჩვენს ანალიზში:
გრენლანდია, ვაშინგტონი და ტრამპი — რეალური შესაძლებლობები
„ორი ძაღლი, რომლებიც ვერ დაგიცავენ“ — ტრამპის შეფასება გრენლანდიის უსაფრთხოებაზე
გრენლანდიაზე საუბრისას დონალდ ტრამპმა ერთ-ერთ ინტერვიუში გამოიყენა ფრაზა, რომელმაც დიპლომატიური წრეები გააკვირვა და სოციალურ ქსელებში დიდი გამოხმაურება გამოიწვია.
ტრამპმა აღნიშნა, რომ გრენლანდიას, უსაფრთხოების თვალსაზრისით, პრაქტიკულად არაფერი გააჩნია და თქვა, რომ კუნძულს „ორი ძაღლი ჰყავს, რომლებიც ვერავის დაიცავენ“.
ეს განცხადება ტრამპის სტილში იყო:
- პირდაპირი
- პროვოკაციული
- გამიზნული ყურადღების მისაპყრობად
მაგრამ ფრაზის მიღმა საკმაოდ მკაფიო გზავნილი იკითხებოდა —
აშშ-ის ყოფილი პრეზიდენტი ცდილობდა ეჩვენებინა, რომ გრენლანდია დაუცველია და, მისი აზრით, ვერ შეძლებს საკუთარი უსაფრთხოების უზრუნველყოფას.
როგორ წაიკითხა ეს განცხადება ევროპამ
ევროპაში ეს სიტყვები აღიქვეს არა როგორც იუმორი, არამედ როგორც დამცირების რიტორიკა.
დიპლომატიურ წრეებში გაჩნდა შეფასება, რომ მსგავსი გამონათქვამები:
- ამცირებს პარტნიორის სუვერენიტეტს
- აძლიერებს დაძაბულობას ნატოს შიგნით
- ქმნის პრეცედენტს, სადაც „უსაფრთხოება“ გამოიყენება ზეწოლის იარაღად
სწორედ ამის შემდეგ გააქტიურდა საფრანგეთის და სხვა ევროპული ქვეყნების პოზიცია, რომლებიც ცდილობენ აჩვენონ, რომ გრენლანდია მარტო არ არის.
რას ამბობს გრენლანდია ამ განცხადებაზე
გრენლანდიის მხრიდან პასუხი შედარებით თავშეკავებული, მაგრამ მკაფიო იყო.
ადგილობრივი ლიდერები აცხადებენ, რომ:
- უსაფრთხოება არ განისაზღვრება შეურაცხმყოფელი მეტაფორებით
- გრენლანდია არ არის სამხედრო სიცარიელე
- პარტნიორობა არ ნიშნავს სუვერენიტეტის დათმობას
გრენლანდიაში ეს განცხადება აღიქვეს როგორც მორიგი მცდელობა, სუსტი იმიჯის შექმნით გაამართლონ პოლიტიკური ზეწოლა.
რატომ არის ეს ფრაზა მნიშვნელოვანი
ფრაზა „ორი ძაღლი, რომლებიც ვერ დაგიცავენ“ სიმბოლურია.
ის აჩვენებს:
- როგორ ესმის ტრამპს უსაფრთხოება — ძალის პრიზმით
- როგორ იყენებს ის პროვოკაციას მოლაპარაკების ინსტრუმენტად
- რატომ იწვევს მისი რიტორიკა წინააღმდეგობას მოკავშირეებში
ეს არ არის უბრალოდ სიტყვები —
ეს არის სტილი, რომელიც:
- ამძაფრებს კონფლიქტს
- მაგრამ ამავე დროს აჩენს რეალურ საკითხებს არქტიკის მომავალზე
ზუსტად აქ ემთხვევა პოლიტიკა „ცისფერი მთების“ სიუჟეტს —
როცა აბსურდული ფრაზა რეალურ პრობლემას ფარავს.
რატომ ჰგავს ეს ყველაფერი „ცისფერი მთების“ სიუჟეტს
აქ სამი პარადოქსია:
პირველი:
აშშ და დანია ერთი ალიანსის წევრები არიან — მაგრამ საუბრობენ, როგორც ოპონენტები.
მეორე:
აშშ უკვე აქვს სამხედრო ყოფნა რეგიონში — მაგრამ ითხოვს მეტს.
მესამე:
„ყველა ამბობს, რომ შეთანხმება მნიშვნელოვანია — მაგრამ ყველას საკუთარი პირობები აქვს.“
ზუსტად ისე, როგორც ფილმში:
დიალოგი არსებობს,შედეგი — ჯერ არა.
დასკვნა
გრენლანდიის ამბავი სწორედ ის შემთხვევაა,
როცა ღიმილის მიღმა სერიოზული რეალობა დგას.
ეს არ არის დაუჯერებელი ამბავი —
ეს არის ახალი ეპოქის პოლიტიკა,
რომელიც ჯერ სიტყვებით იწყება
და შემდეგ რუკებზე გადადის.
და როგორც „ცისფერი მთების“ ბოლოს,
ყველას ესმის, რომ საუბარი უნდა დასრულდეს გადაწყვეტილებით —
მაგრამ როდის და როგორ, ჯერ არავინ იცის.