აშშ და რუსეთი ახალ რეალობაში: ვისი ეშინია კრემლს რეალურად

აშშ და რუსეთი ახალ რეალობაში: ვისი ეშინია კრემლს რეალურად

აშშ-რუსეთის ურთიერთობა კვლავ გლობალური პოლიტიკის ერთ-ერთ ყველაზე მტკივნეულ თემად რჩება. უკრაინის ომის, სანქციების, სამხედრო შეკავებისა და საერთაშორისო უსაფრთხოების კრიზისის ფონზე, ვაშინგტონსა და მოსკოვს შორის ნებისმიერი განცხადება განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს.

ბოლო პერიოდში დისკუსიის ცენტრში აღმოჩნდა დონალდ ტრამპის შეფასება, რომლის მიხედვითაც რუსეთი რეალურ საფრთხედ მხოლოდ ამერიკის შეერთებულ შტატებს აღიქვამს, ხოლო ევროპას — არა. ამ განცხადებამ გააჩინა მთავარი კითხვა: როგორია ძალთა რეალური ბალანსი დასავლეთსა და რუსეთს შორის და რას ეფუძნება კრემლის სტრატეგიული აღქმა?

ძალა და აღქმა

„ძალა არ იზომება სიტყვებით — ის იზომება მოქმედების უნარით“, — ასეთია ტრამპის ზოგადი პოლიტიკური ხედვა, რომელსაც იგი არაერთხელ აფიქსირებს.

დონალდ ტრამპის განცხადებით, კრემლი ყურადღებით აკვირდება დასავლეთის შიგნით არსებულ განსხვავებებს და მკაფიოდ ხედავს, რომ გადამწყვეტ მომენტებში მთავარი ძალა კვლავ ვაშინგტონია. მისი თქმით, ევროპა სამხედრო და პოლიტიკური თვალსაზრისით ჯერ კიდევ ვერ მოქმედებს როგორც დამოუკიდებელი და ერთიანი ძალა.

ტრამპის ამ შეფასებას თან ახლავს მრავალწლიანი კრიტიკა ევროპული ქვეყნების მიმართ, განსაკუთრებით ნატოს ფარგლებში. მისი აზრით, უსაფრთხოება ვერ დაეყრდნობა მხოლოდ დეკლარაციებს — ის საჭიროებს რეალურ სამხედრო შესაძლებლობებს, ფინანსურ რესურსებს და სწრაფ გადაწყვეტილებებს.

ევროპა აშშ-ის ჩრდილში

ევროპის უსაფრთხოების სისტემა ათწლეულებია ეფუძნება ნატოსა და ამერიკულ სამხედრო ძალას. მიუხედავად ევროკავშირის მცდელობისა შექმნას საკუთარი თავდაცვის მექანიზმები, რეალობაში კრიზისულ ვითარებებში მთავარი როლი კვლავ აშშ-ს ეკუთვნის.

ანალიტიკოსების შეფასებით:

• ევროპის თავდაცვის ხარჯები არათანაბარია
• ერთიანი საგარეო და სამხედრო პოლიტიკა ხშირად ფრაგმენტულია
• გადაწყვეტილებების მიღება ნელდება შიდა პოლიტიკური განსხვავებების გამო

ამ ფონზე ტრამპის განცხადება ბევრისთვის არა შეურაცხმყოფელი, არამედ რეალისტური შეფასებაა იმ მდგომარეობისა, რომელშიც ევროპა დღეს იმყოფება.

პუტინის ხედვა: პრაგმატიზმი და ძალთა ბალანსი

ვლადიმირ პუტინი საჯარო გამოსვლებში იშვიათად აკეთებს პირდაპირ კომენტარს კონკრეტულ შეფასებებზე, თუმცა მისი პოლიტიკური რიტორიკა წლების განმავლობაში ერთ მთავარ ხაზს მიჰყვება: რუსეთი პატივს სცემს მხოლოდ იმ ძალას, რომელსაც რეალური გავლენა შეუძლია.

პუტინის თქმით, რუსეთი მზად არის დიალოგისთვის ნებისმიერ პარტნიორთან, მაგრამ მხოლოდ იმ პირობებში, თუ ეს დიალოგი არ ეწინააღმდეგება ქვეყნის უსაფრთხოებასა და სტრატეგიულ ინტერესებს. მისი განცხადებებიდან იკვეთება, რომ კრემლი აშშ-ს აღიქვამს როგორც ერთადერთ დასავლურ ძალას, რომელსაც შეუძლია გადაწყვეტილებების სწრაფად მიღება და მათი განხორციელება.

ამ კონტექსტში ტრამპის განცხადება ნაწილობრივ ემთხვევა იმ რეალობას, რომელსაც თავად რუსეთი წლებია უსვამს ხაზს — დასავლეთი ერთიანია მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამერიკა ლიდერის როლს ასრულებს.

უკრაინის ომი — ურთიერთობის გადამწყვეტი ფაქტორი

აშშ-რუსეთის ურთიერთობის განხილვა შეუძლებელია უკრაინის ომის გარეშე. სწორედ ეს კონფლიქტი იქცა მთავარ ბარიერად დიალოგისა და ნდობის აღდგენის გზაზე.

ვაშინგტონი აგრძელებს უკრაინის მხარდაჭერას სამხედრო, ფინანსური და პოლიტიკური გზებით, რაც რუსეთში აღიქმება როგორც დასავლეთის პირდაპირი ჩარევა. ამ პირობებში ნებისმიერი განცხადება ძალთა ბალანსზე კიდევ უფრო მძაფრ მნიშვნელობას იძენს.

რუსეთის სამხედრო და პოლიტიკური გზავნილები ბოლო პერიოდში სულ უფრო მკაფიო ხდება. „ორეშნიკის“ გამოყენებამ უკრაინის ომში არა მხოლოდ ტექნიკური, არამედ სტრატეგიული კითხვები გააჩინა — რას ცვლის ეს ნაბიჯი და რა გზავნილს უგზავნის მოსკოვი როგორც კიევს, ისე დასავლეთს. დეტალურად ამ საკითხს ვიხილავთ ანალიტიკურ მასალაში:
👉 რას ცვლის „ორეშნიკის“ გამოყენება უკრაინის ომში და რა გზავნილს უგზავნის მოსკოვი როგორც კიევს, ისე დასავლეთს?

ამავე კონტექსტში მნიშვნელოვანია კითხვა, წარმოადგენს თუ არა ეს სისტემა რეალურ საფრთხეს ევროპისთვის და როგორ აფასებენ მას დასავლელი სამხედრო ექსპერტები:
👉 არის თუ არა „ორეშნიკი“ რეალური საფრთხე ევროპისთვის?

დიპლომატების შეფასებით, უკრაინის საკითხი განსაზღვრავს არა მხოლოდ ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობას, არამედ ევროპის უსაფრთხოების მომავალსაც.

სანქციები და ზეწოლის პოლიტიკა

აშშ-ის პოლიტიკის ერთ-ერთი მთავარი ინსტრუმენტი რუსეთთან მიმართებით კვლავ სანქციებია. ისინი მიზნად ისახავს რუსეთის ეკონომიკური და სამხედრო შესაძლებლობების შეზღუდვას, განსაკუთრებით ენერგეტიკისა და ფინანსების სფეროში.

მოსკოვი აცხადებს, რომ ეკონომიკა უკვე ადაპტირებულია სანქციების პირობებთან, თუმცა ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ შეზღუდვებმა მნიშვნელოვნად შეცვალა რუსეთის ეკონომიკური მიმართულებები და გრძელვადიანი განვითარების გეგმები.

სანქციები ქმნის პარადოქსულ ვითარებას: ერთი მხრივ, საუბარია დიალოგის მნიშვნელობაზე, მეორე მხრივ — მიმდინარეობს მკაცრი ზეწოლა.

რას ნიშნავს ეს გლობალური უსაფრთხოებისთვის

ტრამპის განცხადება არ ეხება მხოლოდ რუსეთს. ის სიგნალია დასავლეთისთვისაც. მთავარი კითხვა ასეთია: ვინ არის რეალური ძალა ?

ანალიტიკოსების შეფასებით:

• აშშ რჩება დასავლეთის მთავარ სამხედრო და პოლიტიკურ ბირთვად
• ევროპას სჭირდება უფრო მეტი სტრატეგიული დამოუკიდებლობა
• დიალოგის გარეშე იზრდება შეცდომისა და ესკალაციის რისკი

მსოფლიო კვლავ უბრუნდება ძალთა კლასიკურ პოლიტიკას, სადაც გადამწყვეტი სიტყვა რამდენიმე დიდ სახელმწიფოს ეკუთვნის.

რა შეიძლება ვიხილოთ მომავალში

ექსპერტების უმრავლესობა თანხმდება, რომ უახლოეს მომავალში აშშ-რუსეთის ურთიერთობის მკვეთრი გაუმჯობესება ნაკლებად მოსალოდნელია. თუმცა სრულმასშტაბიანი დაპირისპირებაც არც ერთ მხარეს არ აწყობს.

სავარაუდო სცენარი მოიცავს:

• დაძაბულ, მაგრამ კონტროლირებად ურთიერთობას
• სანქციებისა და სამხედრო შეკავების გაგრძელებას
• შეზღუდულ, მაგრამ აუცილებელ დიპლომატიურ კომუნიკაციას

კითხვა — ვისი ეშინია კრემლს რეალურად — მხოლოდ რიტორიკული არ არის. ტრამპის განცხადება აჩვენებს, რომ ძალა კვლავ რჩება საერთაშორისო პოლიტიკის მთავარ ფაქტორად.

შეძლებს თუ არა ევროპა საკუთარი როლის გაძლიერებას და დამოუკიდებელ მოთამაშედ ჩამოყალიბებას, თუ მსოფლიო კვლავ აშშ-რუსეთის დაპირისპირების ღერძზე იტრიალებს — ეს კითხვა უახლოეს წლებში კიდევ უფრო აქტუალური გახდება.