ტრამპმა პუტინი „მშვიდობის საბჭოში“ მიიწვია — კრემლი დეტალებს სწავლობს

მთავარი ამბავი

ტრამპმა პუტინი „მშვიდობის საბჭოში“ მიიწვია?

დონალდ ტრამპმა- ვლადიმირ პუტინი „მშვიდობის საბჭოში“ (Board of Peace) მიიწვია — ინიციატივაში, რომელიც ღაზის ცეცხლის შეწყვეტისა და შემდგომი სტაბილიზაციის/აღდგენის პროცესებს უკავშირდება. კრემლი ადასტურებს, რომ მიწვევა მიღებულია, თუმცა გადაწყვეტილებამდე „ყველა დეტალს“ სწავლობს.

„ამ ეტაპზე ვსწავლობთ ყველა დეტალს… ველით კონტაქტებს, რომ ყველა ნიუანსი დაზუსტდეს.“ — პესკოვი

რა არის „მშვიდობის საბჭო“

საერთაშორისო მედიის მიხედვით, „Board of Peace“ წარმოდგენილია როგორც მექანიზმი, რომელიც ღაზაში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შემდგომ ეტაპებს უნდა აკონტროლებდეს და აღდგენასთან დაკავშირებულ პროცესებს გაუწიოს კოორდინაცია. AP წერს, რომ დღის წესრიგში შეიძლება მოხვდეს უსაფრთხოების საერთაშორისო ძალის განთავსებაც, ჰამასის განიარაღების საკითხი და რეკონსტრუქციის მართვაც.

ყველაზე სკანდალური დეტალი: „მუდმივი ადგილი“ 1 მლრდ დოლარად?

საბჭოს წესებთან დაკავშირებულ დისკუსიაში ყველაზე ხმაურიანი პუნქტი ფინანსურ პირობებს ეხება: AP-ის ინფორმაციით, 1 მლრდ დოლარის შენატანი შეიძლება „მუდმივ წევრობას“ უკავშირდებოდეს, სხვა შემთხვევაში კი წევრობა სამწლიანი იქნება.

„1 მლრდ დოლარის შენატანი შესაძლოა ‘მუდმივ წევრობას’ უზრუნველყოფდეს, ხოლო სხვა წევრობა სამწლიანი იყოს.“

რატომ იწვევს პუტინის მიწვევა მწვავე კითხვებს

პუტინის შესაძლო ჩართვა განსაკუთრებით წინააღმდეგობრივი ხდება უკრაინის ომის ფონზე. საერთაშორისო სამართლის ჭრილში, რუსეთის 2022 წლიდან დაწყებულ სრულმასშტაბიან შეჭრას ხშირად აფასებენ როგორც გაერო-ს ქარტიის დარღვევას.
ამასთან, ICC-ის ოფიციალურ გვერდზე მითითებულია, რომ 2023 წლის 17 მარტს ჰააგის სასამართლომ პუტინზე გაცემული დაკავების ორდერი გამოაქვეყნა (უკრაინელი ბავშვების უკანონო დეპორტაციის/გადაყვანის საქმე).

პარადოქსი მეორე მხრიდან: ტრამპი და „ვენესუელის პრეზიდენტის დაკავება“

იანვრის დასაწყისში, ტრამპის ადმინისტრაციამ განაცხადა, რომ აშშ-ის ოპერაციამ ვენესუელის პრეზიდენტი ნიკოლას მადურო დააკავა და აშშ-ში გადაიყვანა.
ამ ნაბიჯს საერთაშორისო სამართლის ექსპერტების ნაწილი მწვავედ აკრიტიკებს: Chatham House პირდაპირ წერს, რომ მადუროს დაკავებასა და ვენესუელაზე თავდასხმებს „საერთაშორისო სამართალში გამართლება არ აქვს“.
PBS-იც ხაზს უსვამს, რომ ოპერაციასთან დაკავშირებით გაჩნდა მძიმე კითხვები — რა იყო ფაქტი და რა იურიდიული საფუძველი.

თუ „მშვიდობის საბჭოს“ ლიდერები თავად ხდებიან საერთაშორისო სამართლის დარღვევის ბრალდებების ან კრიტიკის ობიექტი, ინსტიტუტის ლეგიტიმაცია ავტომატურად სუსტდება.

ანალიზი: როგორ შეიძლება პუტინი და ტრამპი „მშვიდობის“ ფორმატის წევრები იყვნენ?

ეს არის მთავარი კითხვა, და პასუხი აქ ორ ნაწილად იყოფა:

(A) პოლიტიკურ-პრაქტიკული პასუხი
„მშვიდობის საბჭო“ არ არის სასამართლო და არც გაეროს ოფიციალური ორგანოა — ეს უფრო პოლიტიკურ-დიპლომატიური ფორმატია, სადაც მონაწილეობას საბოლოოდ ძალაუფლება და ინტერესები განსაზღვრავს, არა მხოლოდ „სუფთა რეპუტაცია“. სწორედ ამიტომ, რეალურ პოლიტიკაში ხშირად ვხედავთ, რომ კონფლიქტის მხარეებიც კი ერთ მაგიდასთან სხედან.

(B) ლეგიტიმაციის პრობლემა
საერთაშორისო წესრიგის „ბირთვი“ არის გაერო-ს ქარტიის პრინციპი — ძალის გამოყენების აკრძალვა (მუხლი 2(4)).
როდესაც პუტინი დაკავშირებულია უკრაინის ომთან და ICC-ის ორდერთან , ხოლო ტრამპის ადმინისტრაცია მადუროს დაკავების გამო საერთაშორისო სამართლის მძიმე კრიტიკას იღებს , მაშინ „მშვიდობის“ ფორმატი საზოგადოებრივ თვალში შეიძლება აღიქმებოდეს როგორც არა ნორმებზე დაფუძნებული, არამედ ძალის პოლიტიკაზე დაფუძნებული კლუბი.

რა იქნება შემდეგ

კრემლი ამბობს, რომ საბოლოო პასუხისთვის დეტალების დაზუსტებაა საჭირო. პარალელურად, საბჭოს წესებსა და ფინანსურ მოდელზე (მათ შორის 1 მლრდ დოლარის თემაზე) სკეპტიციზმი იზრდება, რადგან რიგი ქვეყნები ფრთხილ პოზიციას იკავებენ და „დეტალების გადამოწმებას“ ელოდებიან.

ვის აძლევს ხელს ეს ნაბიჯი — და რა სიგნალს აგზავნის

ტრამპის მიერ პუტინის „მშვიდობის საბჭოში“ მიწვევა პირველ რიგში სიგნალია, რომ ვაშინგტონი ცდილობს პროცესის კონტროლი საკუთარ ხელში აიღოს — არა როგორც კლასიკური გაეროს მოლაპარაკება, არამედ როგორც პოლიტიკური პლატფორმა, სადაც დღის წესრიგს თავად ადგენს. ასეთ ფორმატში ტრამპი იღებს ორ უპირატესობას:

1. საკუთარ თავს აყენებს შუამავლის როლში, რაც შიდა აუდიტორიისთვის ძლიერ მესიჯად მუშაობს;
2. ქმნის „ფასის“ ლოგიკას — თუ საბჭოში წევრობა ფინანსურ ვალდებულებებს უკავშირდება, ეს ინიციატივა ნაწილობრივ ქცევა გეოპოლიტიკური გარიგებების ბაზრადაც შეიძლება.

მეორე მხარეს, პუტინისთვის ასეთი მიწვევა შეიძლება იყოს ლეგიტიმაციის შანსი, რადგან საერთაშორისო იზოლაციის პირობებში ნებისმიერი ფორმატი, სადაც ის „მშვიდობის“ კონტექსტში ჩნდება, კრემლისთვის პოლიტიკურად მომგებიანი კადრია.

ლეგიტიმაციის ტესტი: „მშვიდობა“ ნორმებით თუ ძალის პოლიტიკით?

აქ ჩნდება მთავარი დილემა, რასაც საზოგადოება აუცილებლად დასვამს: როგორ შეიძლება „მშვიდობის საბჭოს“ წევრები იყვნენ ლიდერები, რომლებიც თავად ხდებიან საერთაშორისო სამართლის დარღვევის ბრალდებების ან მძიმე კრიტიკის ობიექტი?

• უკრაინის ომის ფონზე ძალის გამოყენების აკრძალვის პრინციპი (გაერო-ს ქარტიის საფუძველი) ხშირად მოიხსენიება როგორც მთავარი დარღვეული ნორმა.
• ICC-ის მიერ პუტინზე გაცემული დაკავების ორდერი ამ თემას დამატებით ამძაფრებს.
• ტრამპის ადმინისტრაციის მიერ მადუროს დაკავების შემთხვევა კი, საერთაშორისო სამართლის ექსპერტების ნაწილის შეფასებით, „გამართლება არ აქვს“ და ქმნის პრეცედენტის პრობლემას — თუ ძალით დაჭერა/გადაყვანა ხდება პოლიტიკის ინსტრუმენტი, მაშინ რა დარჩება წესრიგისგან?

ამიტომაც, „მშვიდობის საბჭოს“ იდეა შეიძლება აღმოჩნდეს ლეგიტიმაციის კრიზისში: ერთ მხარეს — პრაქტიკული დიპლომატია („მშვიდობა ყველასთან საუბარს მოითხოვს“), მეორე მხარეს — ნორმებზე დაფუძნებული წესრიგი („ვინც წესებს არღვევს, როგორ გახდება მშვიდობის არბიტრი?“).

3 სცენარი — როგორ შეიძლება განვითარდეს პროცესი

სცენარი A: „სურათის“ საბჭო
ფორმატი დარჩება პიარის ინსტრუმენტად — ხმაურიანი განცხადებები, მაგრამ რეალური მექანიზმების გარეშე. ასეთ შემთხვევაში, საბჭოსგან შედეგები მინიმალური იქნება, ხოლო კრიტიკა — მაქსიმალური.

სცენარი B: გარიგებების პლატფორმა
თუ წევრობა ფინანსურ პირობებს უკავშირდება, საბჭო გადაიქცევა შეთანხმებების სივრცედ, სადაც ქვეყნები მონაწილეობენ „ფასის“ სანაცვლოდ, ხოლო შედეგები დამოკიდებული გახდება არა პრინციპებზე, არამედ გარიგების მასშტაბზე.

სცენარი C: მოლაპარაკებების რეალური ბირთვი
ყველაზე რთული, მაგრამ შესაძლო ვარიანტია: საბჭო გახდეს რეალური საკოორდინაციო ცენტრი ცეცხლის შეწყვეტის და აღდგენის საკითხებზე — თუმცა ამას სჭირდება ისეთი ჩარჩო, რომელსაც ფართო საერთაშორისო მხარდაჭერა ექნება, წინააღმდეგ შემთხვევაში ინიციატივა სწრაფად დაიშლება სკეპტიციზმის ფონზე.